Food & Fitness

Οι Υπερτροφές της Ελληνικής Γης

Η ένταξη των υπερτροφών στο καθημερινό μας διαιτολόγιο συμβάλλει στη διατήρηση της καλής υγείας, στην αντιμετώπιση νοσημάτων και παθήσεων, στην καθυστέρηση της γήρανσης αλλά και στην παροχή πολύτιμων θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό μας.

Τα κυριότερα οφέλη που μπορούμε να αποκομίσουμε εντάσσοντας τις υπερτροφές στη διατροφή μας είναι η διατήρηση του φυσιολογικού βάρους, η ενίσχυση του ανοσοποιητικού, η καθυστέρηση της γήρανσης, η αντιμετώπιση του άγχους καθώς και η παροχή ενέργειας.

Πιο συγκεκριμένα, τα superfoods όχι μόνο βοηθάνε στη θρέψη του εγκέφαλου, των οστών, των μύων, του δέρματος, των μαλλιών και των νυχιών αλλά και στην σωστή λειτουργία της καρδιάς, των πνευμόνων, του συκωτιού, των νεφρών, του αναπαραγωγικού συστήματος, του παγκρέατος καθώς και του ανοσοποιητικού μας συστήματος.

Με τον όρο υπερτροφές εννοούμε τις τροφές με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα σε θρεπτικά συστατικά όπως τα πολυακόρεστα (Ω-3, Ω-6 λιπαρά οξέα), οι βιταμίνες, τα μέταλλα, τα προβιοτικά, τα αντιοξειδωτικά, τα απαραίτητα αμινοξέα, οι πολυσακχαρίτες και τα ένζυμα.

Η βασικότερη ιδιότητα των περισσότερων υπερτροφών είναι οι αντιοξειδωτικές τους δράσεις. Οι φυσιολογικές βιολογικές διαδικασίες οξείδωσης στον ανθρώπινο οργανισμό δημιουργούν ελεύθερες ρίζες οι οποίες καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα. Οι ελεύθερες ρίζες επιταχύνουν τη γήρανση και μειώνουν την άμυνα του οργανισμού. Τα αντιοξειδωτικά συστατικά των υπερτροφών αλληλεπιδρούν με τις ελεύθερες ρίζες και τερματίζουν την αλυσίδα των αντιδράσεων πριν ακόμα καταστραφούν τα συστατικά του υγιούς κυττάρου.

Παρακάτω θα μιλήσουμε για ορισμένες από τις πιο δημοφιλείς Ελληνικές αλλά και εισαγόμενες υπερτροφές ανά κατηγορία προέλευσης:

  • Υπερτροφές φρούτων και ξηρών καρπών: κράνα, κουμάρι, μούρα Goji, ρόδι και τα μούρα Acai, ιπποφαές κρανμπέρι, καρύδια, αμύγδαλα, φυστίκια και φυσικά το ελαιόλαδο.
  • Υπερτροφές μελισσοκομικών προϊόντων: γύρη, μέλι, βασιλικός πολτός, κερί.
  • Πράσινες υπερτροφές από φύκια: σπιρουλίνα, χλωρέλα, κρίταμος.
  • Υπερτροφές βοτάνων και μπαχαρικών: τσουκνίδα, σταμναγκάθι, αλόη και το τζίνσενγκ ενώ το βασικότερο μπαχαρικό είναι ο κρόκος Κοζάνης, η κανέλλα Κεϋλάνης και η μαστίχα Χίου.
  • Υπερτροφές δημητριακών και σπόρων: λιναρόσπορος, Ζέα, τραχανάς, κινόα, σπόροι Chia.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι τροφές αυτές είναι καλύτερα να καταναλώνονται στην φυσική τους μορφή πριν υποστούν κάποια χημική ή άλλη επεξεργασία και μετατραπούν σε κάψουλες και δισκία. Αυτό φυσικά μπορούμε να το κάνουμε μόνο εάν γνωρίζουμε την πηγή προέλευσης του προϊόντος ή τον παραγωγό που καλλιεργεί την υπερτροφή που θέλουμε να καταναλώσουμε.

Στην συνέχεια θα αναλύσουμε τις διατροφικές και ευεργετικές ιδιότητες των υπερτροφών που μας παρέχει σε πληθώρα η Ελληνική Γη, παρουσιάζοντας την ποικιλομορφία αλλά και την σπουδαιότητα των παραδοσιακών μας προϊόντων που δεν έχουν τίποτα να ‘ζηλέψουν’ από τα εξωτικά και πολλές φορές αμφιβόλου ποιότητας προϊόντα τα οποία μας προωθούνται κατά κόρον μέσω του έξυπνου μάρκετινγκ.

Κράνα

Η κρανιά είναι ένα δέντρο δασικό που αυτό-φύεται σε πολλές περιοχές της χώρας μας. Ο καρπός της, το κράνο, διαθέτει εξαιρετικά ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες ενώ περιέχει βιταμίνες C και Ε, καροτινοειδή και φαινολικές ενώσεις υψηλής περιεκτικότητας σε σίδηρο (Fe). Τα προϊόντα της Κράνας χρησιμοποιούνται για καρδιακές παθήσεις, πόνους κοιλιάς, πόνους περιόδου, στομαχικές και εντερικές διαταραχές, αλλά και ως χωνευτικό και τονωτικό. Επίσης τα προϊόντα αυτά λειτουργούν ευεργετικά κατά των συμπτωμάτων της διάρροιας αλλά και στην περίοδο της εγκυμοσύνης. Μερικά από τα πιο γνωστά προϊόντα που παράγονται από τον καρπό της κρανιάς, είναι το συμπυκνωμένο εκχύλισμα κράνων, το λικέρ κράνων και η μαρμελάδα.


Ρόδι

Το ρόδι είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες, ενώ πάρα πολλές μελέτες δείχνουν ότι οι σπόροι του, βοηθούν στη μείωση εμφάνισης φλεγμονών, στην αναστολή της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων, στην καταπολέμηση των λοιμώξεων και παράλληλα ενισχύουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Το ρόδι περιέχει τρεις φορές περισσότερα αντιοξειδωτικά συστατικά συγκριτικά με το πράσινο τσάι ή το κόκκινο κρασί. Τα αντιοξειδωτικά συστατικά προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες, προλαμβάνουν τα νοσήματα όπως ο καρκίνος και μειώνουν τις φλεγμονές και τις επιδράσεις της γήρανσης.

Το ρόδι μπορούμε εύκολα να το βρούμε στο εμπόριο ως καρπό άλλα και ως συμπυκνωμένο χυμό.


Σταμναγκάθι

Το σταμναγκάθι ως φυτό είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε αντιοξειδωτικές πολυφαινόλες και Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα ενώ διακρίνεται για τις αντισηπτικές, αντιρρευματικές και υπογλυκαιμικές του ιδιότητες. Περιέχει βιταμίνες C και Ε καθώς και μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως σίδηρο, κάλιο, νάτριο, φώσφορο και μαγνήσιο. Θεωρείται διουρητικό, όπως άλλωστε όλα τα είδη ραδικιών, αλλά και χωνευτικό. Όταν καταναλώνεται ωμό είναι πικρό χαρακτηριστικό το οποίο μαρτυρά και την γνησιότητα του.


Ιπποφαές

Ο καρπός του ιπποφαούς έχει ένα πορτοκαλί χρώμα καθώς και μία χαρακτηριστική ξινή γεύση. Με πάνω από 190 θρεπτικά συστατικά διεκδικεί επάξια τον τίτλο της κορυφαίας υπερτροφής. Στον καρπό του θα βρούμε τις βιταμίνες Ε, C καθώς και τις βιταμίνες του συμπλέγματος της βιταμίνης Β όπως την βιταμίνη Β1, Β2, Β3, Β5, Β6, βιοτίνη και φολικό οξύ. Ο καρπός του είναι ιδιαίτερος καθώς αποτελεί μία αξιόλογη πηγή Ωμέγα-3, Ωμέγα-6 και Ωμέγα-7 λιπαρών οξέων (λινολεϊκό οξύ, άλφα-λινολεϊκό οξύ, παλμιτολεϊκό οξύ, παλμιτικό οξύ). Επίσης λόγω της ευρείας σύνθεσής του σε θρεπτικά συστατικά θεωρήθηκε ως ένα καρπός με ισχυρές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές, αναλγητικές και αντικαρκινικές ιδιότητες. Σύμφωνα με πολλές μελέτες το Ιπποφαές μπορεί να βοηθήσει σε δερματικές παθήσεις, καρδιαγγειακές παθήσεις και πλήθος φλεγμονών στον οργανισμό, ενώ συμβάλλει στη μείωση της χοληστερίνης και του σακχάρου στο αίμα, προστατεύει τα αγγεία καθώς και την υγεία του ήπατος ενώ βοηθάει στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Επιπροσθέτως ο σπουδαίος αυτός καρπός μας προστατεύει από τις ελεύθερες ρίζες χάρη στα αντιοξειδωτικά του συστατικά, προφυλάσσοντάς μας από παθήσεις όπως ο καρκίνος. Επίσης συμβάλλει στην προστασία του νευρικού μας συστήματος χάρη στις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, λειτουργεί ευεργετικά σε περιπτώσεις δυσκοιλιότητας και γαστρεντερικών προβλημάτων, στους πόνους περιόδου και στην εμμηνόπαυση ενώ προσφέρει σημαντική βοήθεια σε θέματα ακμής αλλά και στην αντιγήρανση του δέρματος. Στο εμπόριο θα το βρούμε σε ξηρή σκόνη, σε μορφή ελαίου, ως αποξηραμένο φρούτο ή σε χυμό.


Τραχανάς

Ο τραχανάς είναι ένα παραδοσιακό Ελληνικό προϊόν το οποίο δημιουργείται ενώνοντας αλεύρι με σιμιγδάλι ή σπασμένο σιτάρι με γάλα. Περιέχει φυτικές ίνες, πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, υδατάνθρακες, μαγνήσιο και φυλλικό οξύ. Εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητάς του σε φώσφορο προστατεύει τον οργανισμό από την οστεοπόρωση, ενώ η καροτονοειδής λουτεΐνη που περιέχει βοηθά στην καλή υγεία του δέρματος, των ματιών και της καρδιάς. Είναι ένα προϊόν υψηλής βιολογικής αξίας χαμηλό σε λιπαρά, εύκολο στο μαγείρεμα και καταναλώνεται είτε ως κυρίως γεύμα στη μορφή σούπας είτε ως συνοδευτικό. Στην περίπτωση που ο τραχανάς μας είναι φτιαγμένος με γάλα, τα επιπλέον θρεπτικά συστατικά που προσφέρονται λόγω της παρουσίας του γάλακτος, τον καθιστούν ιδανική τροφή και για τα παιδιά.


Κουμαριά

Τα κούμαρα χρησιμοποιούνται στη “λαϊκή ιατρική” ως αντισηπτικά, διουρητικά και καθαρτικά, ενώ τα φύλλα της κουμαριάς εκτός από τα παραπάνω, χρησιμοποιούνται και στη θεραπεία της υπέρτασης και του διαβήτη. Τα ώριμα κούμαρα συνιστώνται σε δυσκοιλιότητα και αεροφαγία αλλά πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο.

Είναι πολύ καλή πηγή σε βιταμίνη C και φυτικές ίνες, υδατάνθρακες, σάκχαρα, κάλιο, πηκτίνες και πολυφαινόλες, ενώ είναι φτωχά σε λιπίδια και νάτριο. Γενικά η κατανάλωση ανώριμων καρπών μπορεί να προκαλέσει εμετό, γιατί οι καρποί είναι άνοστοι και στυφοί και γι’ αυτό η κατανάλωση τους πρέπει να γίνεται όταν έχουν ωριμάσει.

Τα κούμαρα είναι καλό να τρώγονται τη στιγμή που είναι ώριμα, γιατί αν τα καταναλώσουμε αφού έχουν ‘υπερωριμάσει’ ξινίζουν λόγω του σχηματισμού αλκοόλης (αφού έχει επέλθει η διαδικασία της ζύμωσης) ενώ αν φάμε μεγάλη ποσότητα αυτών κινδυνεύουμε να πάθουμε δηλητηρίαση.Τα κούμαρα μπορούμε να τα βρούμε στο εμπόριο με τη μορφή καρπών ή σε μορφή μελιού από το άνθος της κουμαριάς, το οποίο επειδή είναι φτωχό σε σάκχαρα είναι εξαιρετικά βοηθητικό στη μείωση της χοληστερίνης, στις κεφαλαλγίες αλλά και τον στομαχόπονο.


Μαστίχα Χίου

Το “δάκρυ” του μαστιχόδεντρου φημίζεται τόσο για τις αντιοξειδωτικές και αντιβακτηριακές του ιδιότητες όσο για την για την αντικαρκινική του δράση. Προστατεύει τα αγγεία μας και τα διατηρεί υγιή ενώ έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως “φάρμακο” για την επούλωση των πληγών του δέρματος και τη δυσπεψία. Νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να συμπληρώσουν όσα ήδη γνωρίζαμε για τις θετικές επιδράσεις της μαστίχας, δίνοντας έμφαση στις καταπραϋντικές της ιδιότητες σε ασθενείς που πάσχουν από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, έλκος και τη νόσο του crohn.

Επίσης αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η μοναδική της σύνθεση τη καθιστά προληπτικό και πιθανόν θεραπευτικό μέσο κατά της τερηδόνας. Την μαστίχα μπορούμε να την συναντήσουμε στις παρακάτω μορφές: α) σε χονδρή μορφή μεγάλα κομμάτια, β) σε ψιλή μορφή μικρά κομμάτια γ) σε μορφή σκόνης και δ) σε μορφή ελαίου δηλαδή μαστιχέλαιο.


Λιναρόσπορος

Ο λιναρόσπορος είναι πλούσιος σε φυτικές ίνες, σε λιγνάνες, και Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Ένα από τα κύρια συστατικά του λιναριού είναι οι λιγνάνες. Οι λιγνάνες είναι μία από τις κύριες κατηγορίες των φυτοοιστρογόνων και εχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες, ικανές να ‘σαρώνουν’ τις ελεύθερες ρίζες στο σώμα (το λινάρι περιέχει μέχρι και 800 φορές περισσότερες λιγνάνες σε σχέση με άλλα φυτικά τρόφιμα). Ο λιναρόσπορος είναι μία σημαντική πηγή φυτικών Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων και χρησιμοποιείται ενάντια στη δυσκοιλιότητα, ενώ μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της χοληστερόλης και να σταθεροποιήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον βοηθά πάρα πολύ στην πρόληψη ορισμένων τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού, του προστάτη, των ωοθηκών και του παχέος εντέρου. Τέλος μπορεί να μειώσει τις εξάψεις στην εμμηνόπαυση και να ομαλοποιήσει τον έμμηνο κύκλο.

Ο καλύτερος τρόπος να απολαύσουμε τα οφέλη του λιναρόσπορου είναι να τον καταναλώσουμε σε μορφή βλαστού (μπορούμε να τον μουσκέψουμε για να αυξήσουμε την απορρόφηση των μετάλλων). Ο λιναρόσπορος διατίθεται ολόκληρος ή αλεσμένος. Το ιδανικό είναι να τον επεξεργαστούμε οι ίδιοι λίγο πριν την χρήση του, για να επωφεληθούμε στο ακέραιο από τις ευεργετικές του ιδιότητες. Μπορούμε να τον κοπανίσουμε σε ένα γουδί ή να τον αλέσουμε στον μύλο του καφέ και ύστερα να τον προσθέσουμε στα δημητριακά ή στον χυμό μας. Η κατανάλωση του πρέπει να γίνεται με μέτρο γιατί καταναλώνοντας υπερβολική ποσότητα λιναρόσπορου, χωρίς την συνοδεία υγρού, μπορεί να οδηγηθούμε σε εντερική απόφραξη.


Κρίταμο

Το κρίταμο είναι ένα φαγώσιμο, αρωματικό φυτό με ισχυρό άρωμα και γεύση, το οποίο είναι συγχρόνως εξαιρετικά υγιεινό, καθώς περιέχει στα συστατικά του ένα ευρύ φάσμα από βιταμίνες, μέταλλα, φυτοθρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά. Ευδοκιμεί στου βράχους που βρίσκονται κοντά στην θάλασσα. Πολλοί αρχαίοι λαοί το χρησιμοποιούσαν στη διατροφή τους λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε μεταλλικά άλατα ιώδιο (απαραίτητο για τη σύνθεση των ορμονών του θυρεοειδούς) αιθέρια έλαια και βιταμίνες E, K, C ενώ τα φυλλαράκια του κρίταμου είναι πλούσια σε πολυακόρεστα Ω-3 και Ω-6 λιπαρά οξέα. Οι ναυτικοί μάλιστα της Μεσογείου, το έπαιρναν μαζί τους στα ταξίδια τους ως προστασία ενάντια στο σκορβούτο. Για να καταλάβουμε την σημαντικότητα αυτής της υπερτροφής, αρκεί να σκεφτούμε ότι εκατό γραμμάρια κρίταμου καλύπτουν την ημερήσια δόση που χρειάζεται ένας άνθρωπος σε βιταμίνη C. Το κρίταμο παράλληλα αποτελεί πολύτιμη πηγή αντιοξειδωτικών προϊόντων, κυρίως χλωρογενικού οξέος, το οποίο θεωρείται ένα οξύ που καταπολεμά την παχυσαρκία. Το σπουδαίο αυτό φυτό δρα ως διουρητικό, αντιμικροβιακό, καθαριστικό του αίματος και είναι πολύ ευεργετικό για το συκώτι καθώς έχει ισχυρή αντιβακτηριακή και αντιμικροβιακή δράση. Τέλος το κρίταμο περιέχει κινικό οξύ, μια σημαντική φαινολική ένωση που χρησιμοποιείται στην κατασκευή του Tamiflu, ενός φαρμάκου που θεραπεύει τη γρίπη.


Ζέα

Με τον όρο Ζέα αναφερόμαστε επί της ουσίας στο δίκοκκο σιτάρι. Ωστόσο δεν πρέπει να συγχέουμε το δίκοκκο σιτάρι με το σιτάρι ντίνκελ (triticum spelta). Η Ζέα είναι σημαντική όχι μόνο για τις ίνες και τα μέταλλα που περιέχει, αλλά κυρίως για το μαγνήσιο που ενεργοποιεί τις ενζυματικές διαδικασίες του μεταβολισμού (περιέχει 40% περισσότερο μαγνήσιο σε σχέση με τα άλλα δημητριακά). Το ποσοστό του αμινοξέος λυσίνη (Lycin) που περιέχει είναι το συστατικό των πρωτεϊνών που αυξάνει την πεπτικότητα, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και αποτελεί το βασικό στοιχείο στην βιοχημική λειτουργία του εγκεφάλου, βοηθάει στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών (Ca, Mg κ.α.) και καταστέλλει τις φλεγμονές. Η κατανάλωση Ζέας συμβάλλει σημαντικά στην καταστολή των ενζύμων των καρκινικών κυττάρων, ενώ έχει αποδειχθεί ότι εμποδίζει την ανάπτυξη καθώς και την μετάσταση του καρκίνου… συνεπώς δικαίως αποκαλείται και μαγνήτης της ζωής.

Μπορούμε να τη βρούμε στο εμπόριο με τη μορφή αλευριού ή και ψωμιού, το γνωστό σε όλους μας ψωμί Ζέας το οποίο συνδυάζεται πολύ ωραία με μαρμελάδα από κράνα ή κουμαρόμελο.

Τέλος στις Ελληνικές Υπερτροφές κατατάσσονται και οι τρεις στυλοβάτες της Μεσογειακής Διατροφής, το ελαιόλαδο το μέλι και το γιαούρτι. Και τα τρία αυτά προϊόντα αποτελούν πρωταγωνιστές της ελληνικής και της μεσογειακής διατροφής και πραγματικά είμαστε ευλογημένοι που μπορούμε να τα συναντάμε σε κάθε γωνιά του τόπου μας σε άριστη ποιότητα. 

Η καθημερινή τους παρουσία στην ημερήσια διατροφή μας είναι υψίστης σημασίας και προάγει την ομαλή λειτουργία όλων των λειτουργιών του σώματός μας. Ασφαλώς και θεωρούνται και τα τρία υπερτροφές όπως κάλλιστα υπερτροφές μπορούν να θεωρηθούν και το ταπεινό μας παντζάρι ή το μπρόκολο και πολλά άλλα τρόφιμα που έχουμε στον κήπο μας ή βρίσκουμε στο οπωροπωλείο της γειτονιάς μας.

Πολλά τρόφιμα που κατά γενική ομολογία είναι ευεργετικά για τον άνθρωπο και την υγεία του, δυστυχώς λόγω μικρού εμπορικού κέρδους δεν συμπεριλαμβάνονται στο ευρέως γνωστό brand name υπερτροφές και αυτό είναι κάτι που πρέπει όλους να μας προβληματίσει. Οι υπερτροφές είναι γύρω μας, στον κήπο μας, στο δάσος κοντά στα σπίτι μας ή ακόμη και στα βράχια δίπλα στη θάλασσα, οφείλουμε όλοι να ενημερωθούμε για τις σπουδαίες υπερτροφές της Ελληνικής Γης ώστε να σταματήσουμε να τις παραβλέπουμε και να ξεκινήσουμε να τις εντάσσουμε στην καθημερινή μας διατροφή, γεμίζοντας τον οργανισμό μας με υγεία και ευεξία.

Υποσημείωση:

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων όπως έγκυες ή άτομα με αλλεργίες ή σοβαρές νόσους που ακολουθούν συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε σχέση με την κατανάλωση κάποιων υπερτροφών. Καλό θα ήταν οι ομάδες αυτές να συμβουλεύονται τον γιατρό και τον διαιτολόγο τους, πριν προβούν σε κατανάλωση τροφών που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε ενίσχυση των αποτοξινωτικών ικανοτήτων του οργανισμού τους ή σε υπερκορεσμό κάποιων οργανικών στοιχείων ή ακόμη και σε κάποια πιθανή αλληλεπίδραση των συστατικών μίας συγκεκριμένης υπερτροφής με τις δραστικές ουσίες των φαρμάκων που τους χορηγούνται. 

Αλέξανδρος Χονδρογιάννης 
Διαιτολόγος 
Email επικοινωνίας: diatrofi-diaita@hotmail.com

Πηγές φωτογραφιών:
 
Show More

Related Articles

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button